facebook - razem dla zdrowia

Prawa pacjenta wspierają budowę pacjentocentrycznego systemu ochrony zdrowia - Relacja z warsztatów

Spotkanie: Warsztat 11 - Temat: Prawa pacjenta

W dniu 1 października br. w siedzibie Rzecznika Praw Pacjenta odbyło się spotkanie w ramach projektu Razem dla Zdrowia organizowane przez Rzecznika Praw Pacjenta oraz Fundację MY Pacjenci, w którym udział wzięli przedstawiciele płatnika, Ministerstwa Zdrowia, izby zawodów medycznych oraz liczne organizacje pacjenckie. Tematem debaty były prawa pacjenta, w kontekście prac nad nową ustawą, ale dyskusja dotyczyła ich w znacznie szerszym znaczeniu, poruszając wiele istotnych aspektów.

Warsztat zainaugurowany został prezentacją Pana Pawła Grzesiewskiego z Biura Rzecznika Praw Pacjenta, który przedstawił założenia ustawy o prawach pacjenta oraz zgłoszone uwagi przez organizacje pacjenckie, w tym między innymi powołanie Rady Pacjentów przy Rzeczniku Praw Pacjenta, a także zmniejszenie nierówności w dostępie do pełnomocników ds. pacjentów pomiędzy poszczególnymi regionami kraju. 

Ewa Borek, Prezes Fundacji My Pacjenci przedstawiła wstępne wyniki sondażu opinii, z którego wynikało, że poza planowanymi w nowelizowanej ustawie zmianami jest wiele uprawnień których oczekują polscy pacjenci np. prawo do określenia limitu czasu oczekiwania na świadczenie, prawo do informacji o skuteczności i bezpieczeństwie leczenia w każdej placówce, prawo do naprawy szkód i odszkodowania za szkody czy prawo do zgłaszania zdarzeń niepożądanych i skarg dotyczących leczenia.

Podczas panelu podsumowującego pierwszą sesję – Na jakich prawach zależy polskim pacjentom? Maria Libura z Polskiego Stowarzyszenia Pomocy Osobom z Zespołem Pradera Williego zwróciła uwagę na nierówności w dostępie do świadczeń medycznych, teoretyczność praw pacjenta w aspekcie ich realizacji – w tym momencie w naszym systemie ochrony zdrowia, zważywszy na jego niewydolność organizacyjno kosztową trudno mówić o prawach pacjenta do świadczeń medycznych, de facto są to prawa do kolejki, do oczekiwania na świadczenia medyczne. Przedstawiciele organizacji pacjentów wskazywali, że to czego brakuje pacjentom to nie jest dostęp do drogich nowoczesnych leków ale proste świadczenia których brakuje w koszyku – porada psychologa, dietetyka, farmaceuty, rehabilitacja, standardy postępowania medycznego w boreliozie czy zaburzeniach odżywiania, gdzie nie istnieją innowacyjne terapie.

W drugiej sesji uczestnicy spotkania dyskutowali o prawach pacjentów z perspektywy innych uczestników systemu. Jacek Kozakiewicz w imieniu Naczelnej Izby Lekarskiej określił aktualną sytuację naszego systemu ochrony zdrowia jako permanentnie nieoszacowaną, niedookreśloną i niedoinwestowaną, dodatkowo działającą w skomplikowanym otoczeniu prawnym. Zwrócił uwagę na następujące zjawiska wpływające na relacje lekarzy i pacjentów, nawołując jednocześnie do przerwania presji na udzielanie wysokospecjalistycznych świadczeń:

- niedostateczną liczbę lekarzy oraz ich wysoką średnią wieku

- konieczność przejęcia odpowiedzialności przez pacjenta za swoje zdrowe.

Naczelna Izba Lekarska we współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta zaproponowała dekalog 10 obowiązków pacjenta, dotyczących dbałości o swoje zdrowie i współpracy w procesie leczenia. W przypadku niedotrzymywania przez pacjentów tego zakresu obowiązków Izba wskazuje na zasadność wprowadzenia do ustawy o zawodzie lekarza oraz o prawach pacjenta następujących zapisów rozszerzających klauzulę sumienia z osoby wykonującej zawód medyczny na placówkę medyczną: „regulacje dotyczące możliwości odstąpienia od leczenia (w przypadku naruszenia przez pacjenta jego obowiązków) powinny przewidywać możliwość odstąpienia od leczenia zarówno przez podmiot wykonujący działalność leczniczą (realizowane przez kierownika) oraz przez osobę wykonującą zawód medyczny”.

Beata Ambroziewicz z Polskiej Unii Pacjentów Onkologicznych akcentowała potrzebę szerszej edukacji dotyczącej praw pacjentów, w tym zgłaszania działań niepożądanych a także promowania troski o własne zdrowie. Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta zaznaczył, że gros problemów, konfliktów zgłaszanych do jego biura ma podłoże w relacjach interpersonalnych pacjenta z lekarzem, często o podłożu komunikacyjnym. 

Ewa Borek z Fundacji My Pacjenci komentowała, że bardziej niż drogich leków brakuje pacjentom tanich i prostych procedur w koszyku takich jak dostępu do porad psychologów, dietetyków, farmaceutów, rehabilitacji czy standardów leczenia wielu problemów zdrowotnych. Wzrost wydatków na zdrowie powinien zostać skierowany na uzupełnienie oczywistych luk w koszyku świadczeń gwarantowanych. Wtedy deficytowy personel medyczny – lekarze i pielęgniarki mógłby liczyć na pomoc i wsparcie innych zawodów medycznych a pacjenci otrzymaliby oczekiwaną pomoc.

Zofia Małas z Naczelnej Izby Pielęgniarek i Pacjentów uznaje za niezbędne dla lepszej realizacji praw pacjenta polepszenie systemu raportowania i zgłaszania zdarzeń niepożądanych, by z systemu nastawionego (jak obecnie) na karanie osoby, która popełniła błąd, stał się on bardziej nastawiony na rozwiązania wynikające z danej sytuacji, by zapobiegać jej powtórzeniu w przyszłości.

Marcin Maruszewski, dyrektor Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA uważa, że aktualnie nasz system ochrony zdrowia przypomina „polowanie na czarownice”, by za wszelkie jego niedoskonałości lub niedomogi znaleźć winnych, najczęściej wśród lekarzy lub zarządzających szpitalami. Jego zdaniem dla zachowania równowagi organizacje pacjenckie powinny rozważyć element edukacji pacjentów w zakresie współodpowiedzialności za własne zdrowie, w zakresie, w jakim jest to możliwe. Sugerował także, żeby odpowiedzialność za zdrowie przypisać osobom zdrowym i żeby granicą tej odpowiedzialności była choroba, w której odpowiedzialność leżałaby po stronie systemu.

Andrzej Jacyna, Prezes NFZ powiedział – jestem zwolennikiem unormowania wynagrodzeń w ochronie zdrowia w jednolity sposób, nie jestem natomiast zwolennikiem by NFZ był pracodawcą dla kadr medycznych a taka jest obecna sytuacja – chcielibyśmy płacić za jakość ale jest to niemożliwe bez rejestrów świadczeń medycznych, dążmy do tego, by tak było. Chcemy też rozwiązać problem z jakim mamy aktualnie do czynienia, czyli brak odpowiedzialności konkretnego podmiotu za dostępność lub brak dostępności danych świadczeń na danym terenie. Nie dysponujemy danymi ile świadczeń jakiego rodzaju jest potrzebnych na danym terenie czy na określoną populację. Będziemy dążyć do uporządkowania odpowiedzialności samorządu terytorialnego za to. Aktualnie różnice w dostępie do świadczeń występują nawet w stosunku 1 do 20 w zależności od lokalizacji. Rejestry powinny pokazywać, udostępniać jak najwięcej danych, by poszczególne placówki mogły się porównywać.

Dyrektor Beata Rorant z Ministerstwa Zdrowia zapowiedziała kontynuowanie prac nad zmianami zapisów w ustawie o prawach pacjenta w nowopowołanym w tym celu zespole roboczym przy Ministrze Zdrowia. Zostały do niego zaproszone organizacje pacjentów skupione wokół koalicji Obywatele dla Zdrowia, Fundacja Urszuli Jaworskiej oraz Rzecznik Praw Pacjenta. Prace zespołu będzie wspierał Mecenas Rafał Janiszewski.

Podsumowując spotkanie Ewa Borek uznała, że warunkiem przejęcia przez pacjentów odpowiedzialności za zdrowie jest rozwój kompetencji zdrowotnych pacjentów, poprzez dostarczenie im efektywnego systemu certyfikowanej, autoryzowanej wiedzy medycznej oraz wsparcia zawodów medycznych – dopiero wtedy można zacząć odpowiedzialną dyskusję o współodpowiedzialności pacjentów za własne zdrowie. Dyskusję o odpowiedzialności pacjentów za zdrowie należy prowadzić rozważnie, gdyż nieumiejętnie pokierowana może doprowadzać do eskalacji oczekiwań większych podatków, dopłat czy polis wykupywanych przez pacjentów, żeby tą odpowiedzialność wypełnić. Pozostaje do dalszej dyskusji w ramach zespołu w Ministerstwie Zdrowia omówienie propozycji środowisk lekarskich czy „nieodpowiedzialnym” pacjentom należy ograniczyć dostęp do świadczeń.

Program

Zapraszamy do zapoznania się z programem spotkania: "Warsztat 11 - Temat: Prawa pacjenta " Pobierz program