facebook - razem dla zdrowia

Najważniejsze pytania/skrócona informacja/schemat najważniejszych informacji

Zdjęcie główne

Słowniczek

  • Biuletyn Informacji Publicznej – BIP system stron internetowych służący powszechnemu i bezpłatnemu dostępowi do informacji publicznej 
  • Cel regulacji - określenie stanu do którego dąży dany akt prawny, osiągnięcie celu powinno być jednoznaczne z rozwiązaniem istniejącego wcześniej problemu. 
  • Konsultacje publiczne – proces, w którym projekt dokumentu rządowego jest przedstawiany organizacjom społecznym, w tym organizacjom pracodawców i związkom zawodowym, w celu wyrażenia opinii i uwag o projekcie 
  • Konsultacje społeczne - konsultacje z partnerami społecznymi, których obowiązek przeprowadzenia wynika z obowiązujących aktów prawnych. 
  • Ocena funkcjonowania ustawy (OSR ex-post) - dokument sporządzany w ramach OW prezentujący w uporządkowany sposób wiedzę na temat dotychczasowego funkcjonowania aktu prawnego (m.in. wskazuje, czy zostały osiągnięte określone w OSR cele aktu prawnego). W wypadku stwierdzenia nieprawidłowości wymagających interwencji władz publicznych dokument ten powinien stanowić podstawę TR. 
  • Ocena skutków regulacji (OSR) - dokument sporządzany w ramach OW będący rozwinięciem, uszczegółowieniem i aktualizacją TR. Towarzyszy projektowi aktu prawnego. 
  • Ocena wpływu (OW) - proces analityczny wspomagający podejmowanie decyzji w zakresie rozwiązań regulacyjnych poprzez dostarczenie możliwie pełnej informacji na temat wariantów rozwiązań konkretnego problemu oraz potencjalnych skutków (kosztów i korzyści) ich wprowadzenia. 
  • Opiniowanie – obejmuje przedstawienie opinii o projekcie dokumentu rządowego przez organy administracji rządowej lub inne organy i instytucje państwowe, których zakresu działania dotyczy projekt. W ramach opiniowania organ wnioskujący może –a w przypadku ważnych projektów jest zobowiązany –zasięgnąć opinii Rady Legislacyjnej, komisji wspólnej rządu i przedstawicieli samorządu terytorialnego lub innych komisji wspólnych, a także organów i instytucji UE 
  • Pre-konsultacje - konsultacje przeprowadzane przed wpisem do właściwego wykazu prac Rady Ministrów (legislacyjnych lub programowych).
  • Raport z konsultacji dokument wskazany w §51 uchwały Rady Ministrów – Regulamin pracy Rady Ministrów, który sporządza się po przeprowadzeniu opiniowania, zasięgania opinii i konsultacji publicznych. 
  • Rządowe Centrum Legislacji (RCL) - misją Rządowego Centrum Legislacji jest dbanie o spójność systemu polskiego prawa i prawidłowy przebieg procesu legislacyjnego. Do zasadniczych zadań Rządowego Centrum Legislacji należy koordynowanie działalności legislacyjnej Rady Ministrów, Prezesa Rady Ministrów i podległych mu organów administracji rządowej, opracowywanie pod względem legislacyjnym rządowych projektów aktów prawnych i innych dokumentów rządowych. 
  • Rządowy Proces Legislacyjny – RPL system elektroniczny, który przedstawia prace Rządu w zakresie tworzonego prawa. System został uruchomiony z dniem 1 lutego 2011 r. i od tego momentu gromadzi w jednym miejscu wszystkie, dotychczas rozproszone, informacje dotyczące rządowego procesu legislacyjnego 
  • Uzgodnienia - uzgodnienie treści projektu z członkami Rady Ministrów oraz Szefem KPRM, a także organami lub podmiotami których zakresu działania dotyczy projekt. W przypadku projektu założeń oraz projektu aktu normatywnego (ustawa, rozporządzenia) proces ten obejmuje także uzgodnienia pod względem prawnym z Rządowym Centrum Legislacji

 

Jako społeczeństwo mamy możliwość manifestowania naszych zróżnicowanych poglądów i opinii na przeróżne sposoby – mamy prawo do publicznych wypowiedzi, składania petycji czy uczestnictwa w zgromadzeniach publicznych. Warto jednak mieć na uwadze, że istnieje jeszcze jeden sposób, za pomocą którego możemy wpływać na poszczególne decyzje legislacyjne na wczesnym etapie stanowienia prawa – tym sposobem jest branie czynnego udziału w konsultacjach publicznych. Czynny udział ma bardzo istotne znaczenie w przypadku wprowadzania lub nowelizowania przepisów dotyczących zdrowia.

Jako pacjenci mamy bezpośredni kontakt z systemem ochrony zdrowia i potrafimy zidentyfikować poszczególne problemy, wynikające z proponowanych zmian prawnych, które mogą być trudno dostrzegalne na etapie ich projektowania. Z tej perspektywy szczególnie cenne są opinie prezentowane przez różnego rodzaju organizacje pacjentów, które dysponują kompleksowymi informacjami na temat całokształtu braków i niedoskonałości systemu opieki zdrowotnej. 

Biorąc czynny udział w rozmowach, mamy możliwość wpłynąć na organy państwowe w taki sposób aby końcowy kształt poszczególnych regulacji prawnych był najlepszy, a ryzyko niezadowolenia społecznego spowodowanego wprowadzeniem nieudanych zmian było zminimalizowane.

Konsultacje publiczne stanowią formę dialogu pomiędzy organami władzy publicznej a społeczeństwem, dzięki którym my – pacjenci, mamy możliwość zabrania głosu w sprawach, które bezpośrednio dotyczą naszych interesów.

Uczestnictwo w konsultacjach społecznych to nasze prawo, a ich prowadzenie jest obowiązkiem władz publicznych, które powinny dążyć do zapewnienia niezbędnych warunków organizacyjnych i prawnych służących aktywnemu w nich udziałowi.

Konsultacje publiczne, będące formą dialogu społecznego, są możliwością dla obywateli oraz organizacji pozarządowych na to, aby ich głos został usłyszany. Poza tym, wiedza i doświadczenie osób zaangażowanych w działalność NGOs stanowi cenny udział w tworzenie prekursorskich przepisów.

Konsultacje publiczne spełnią tylko wtedy swoje założenia jeśli będą odbywały się na wczesnym etapie procesu legislacyjnego, tj. już na etapie tworzenia projektu danego aktu prawnego lub założeń do projektu.

Należy także pamiętać, że wczesne poddanie projektu aktu prawnego konsultacjom umożliwia szybsze zapoznanie się osób zainteresowanych z potencjalnymi zmianami prawnymi.

Istotne jest także to, aby przekazujący projekt aktu prawnego do konsultacji wyznaczyli odpowiednio długi termin do zgłaszania opinii, który umożliwi zabranie głosu wszystkim zainteresowanym stronom. Przyjmuje się, że nie powinien to być czas krótszy niż 21 dni. Ustawodawcy przysługuje jednakże prawo do ogłoszenia krótszego terminu konsultacji publicznych.

Prowadzenie konsultacji publicznych może spełniać tylko wtedy swoje założenia jeżeli wszystkie osoby, instytucje i organizacje, które mają wziąć w nich udział, zostaną zapoznane z „tłem” prawnym i społecznym, towarzyszącym powstaniu nowego lub nowelizacji starego prawa.

Do poddawanego konsultacjom projektu aktu prawnego zwykle załączane są uzasadnienie i ocena skutków regulacji (OSR).

Konstytucja RP nie wprowadza wprost pojęcia konsultacji publicznych. Określa jednak szereg zasad, z których można wyprowadzić obowiązek władz do wdrażania mechanizmów współpracy z obywatelami w zakresie podejmowania decyzji legislacyjnych.

Prawo udziału w konsultacjach społecznych przypada w udziale każdej osobie. Nie trzeba należeć do jakiejkolwiek organizacji społecznej lub innego podmiotu. Jedynym wymogiem jest wniesienie uwag w określonym terminie. Prawo do udziału w konsultacjach może zostać ograniczone tylko w uzasadnionych przypadkach z zachowaniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności.

Rozporządzenia to akty prawne wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego przez organy wymienione w Konstytucji, a zatem: Prezydenta, Radę Ministrów, Premiera, ministra kierującego działem administracji rządowej oraz Krajową Radę Radiofonii i Telewizji. Do aktów prawnych, które podlegają konsultacjom publicznym, należy zaliczyć także zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.

Konsultacje publiczne składają się z pięciu etapów. W ramach każdego z nich organizator konsultacji powinien podjąć szereg gruntownych działań.

Etapem, bez którego konsultacje nie istnieją, to zasięganie opinii, które polega na uzyskiwaniu uwag od zainteresowanych, dotyczących przedmiotu konsultacji. Za strategiczny element przeprowadzenia konsultacji publicznych uważa się także etap przygotowawczy, informowanie o konsultacjach oraz informowanie o wyniku konsultacji.

Podczas przygotowywania uwag, osoba zainteresowana musi zapoznać się z projektem będącym przedmiotem konsultacji. Wraz z samym projektem aktu prawnego dostępne są zazwyczaj pomocnicze materiały, które ułatwiają lepsze zrozumienie samego projektu, intencji jego autora oraz innych dodatkowych kwestii, które należy mieć na uwadze podczas tworzenia uwag.

Termin zgłaszania uwag oraz sposób ich zgłaszania zawsze jest wskazany w piśmie przewodnim kierującym projekt do konsultacji publicznych. Należy pamiętać, że na stronie Rządowego Centrum Legislacji osiągalne są archiwalne strony dotyczące poprzednich projektów. Warto zapoznać się z informacjami tam zawartymi, a w szczególności ze zgłaszanymi wcześniej uwagami do poprzednich wersji analizowanych przez nas aktów prawnych!

W zakładce poszczególnych projektów można znaleźć informację o szczegółowym przebiegu procesu legislacyjnego.

 

 

Źródła

 

  • Banaszak, Bogusława i Bernaczyk Michał. 2012. Konsultacje społeczne i prawo do informacji o procesie prawotwórczym na tle Konstytucji RP oraz postulatu „otwartego rządu”, w: Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, rok VIII, nr 4(43).
  • Bożyk, Stanisław (red.). 2013. Aktualne problemy reform konstytucyjnych. Białystok: Temida 2.
  • Grzeszczak, Jacek i inni. 2015. Konsultacje z zasadami. Konsultacje publiczne w ministerstwach. Raport z przeglądu praktyk konsultacyjnych prowadzonych na szczeblu centralnym. Warszawa: Stocznia.
  • Jakubiak, Luiza. 2015. Konsultacje społeczne w ochronie zdrowia: tak robią to inni, w: Rynek Zdrowia, dostępne na: http://www.rynekzdrowia.pl/Polityka-zdrowotna/Konsultacje-spoleczne-wochronie-zdrowia-tak-robia-to-inni,150057,14,2.html (12.12.2016).
  • Makowski, Grzegorz. 2014. Konsultacje publiczne – uregulowania prawne a praktyka, w: INFOS, nr 20(180), dostępne na: http://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/98B03D1F11A919DEC1257D- 8600356C01/$file/Infos_180.pdf (12.12.2016).
  • Maszkowska, Agnieszka i Małgorzata Wenclik. 2014. Przepis na udane konsultacje społeczne. Białystok: Laboratorium Badań i Działań Społecznych.
  • Obywatelskie Forum Legislacji. 2016. Obserwacja praktyki procesu legislacyjnego w okresie od 16 maja 2016 do 10 września 2016, dostępne na: http://obserwatoriumdemokracji.pl/wp-content/uploads/2016/03/Komunikat-zVIII-obserwacji.pdf (10.12.2016).
  • Red. 2012. Konsultacje społeczne w ramach rządowej procedury prawodawczej, w: Rzeczpospolita, dostępne na: http://www.rp.pl/artykul/808497-Konsultacjespoleczne-w-ramach-rzadowej-procedury-prawodawczej.html (12.12.2016).
  • Sobczak, Krzysztof. 2015. Rząd wybiórczo stosuje swoje zasady legislacji, dostępne na: http://www.lex.pl/czytaj/-/artykul/rzad-wybiorczo-stosuje-swoje-zasady-legislacji (12.12.2016).
  • Zalasiński, Tomasz. 2014. Standardy konsultacji publicznych rządowych projektów ustaw w świetle Regulaminu pracy Rady Ministrów. Warszawa: Fundacja Stefana Batorego, dostępne na: http://www.batory.org.pl/upload/files/Programy%20operacyjne/ Odpowiedzialne%20Panstwo/Standardy%20konsultacji_TZalasinski_.pdf (12.12.2016).
  • Skrzydło, Wiesław. 2013. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz